Kenyataan penyanyi dan pelakon Amira Othman yang mendedahkan beliau serta suaminya menjadi mangsa fitnah dan buli siber kembali mencetuskan persoalan mengenai peranan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) dalam menangani penyalahgunaan media sosial.
Dalam beberapa hantaran di media sosial, Amira menjelaskan bahawa beliau tidak pernah menarik balik laporan yang dibuat terhadap individu di sebalik akaun “Musang Berjanggut”. Beliau turut memaklumkan laporan telah dibuat kepada SKMM dan Polis Diraja Malaysia (PDRM), sambil mempersoalkan sama ada isu buli siber seharusnya terus dibiarkan.
Perkongsian itu bagaimanapun mengundang pelbagai reaksi. Ada yang menyokong tindakan beliau, manakala ada juga yang beranggapan SKMM mempunyai kuasa untuk terus menutup akaun media sosial atau mendedahkan identiti pemilik akaun palsu.
Hakikatnya, tanggapan tersebut tidak sepenuhnya tepat.
SKMM bukan pemilik platform media sosial
Facebook, Instagram, Threads, TikTok dan X dimiliki serta dikendalikan oleh syarikat swasta antarabangsa, bukannya kerajaan Malaysia.
Ini bermaksud SKMM tidak mempunyai butang khas untuk memadam akaun atau kandungan di platform tersebut.
Sebaliknya, apabila aduan diterima, SKMM boleh menjalankan penilaian, menyiasat jika terdapat unsur pelanggaran undang-undang Malaysia, dan berhubung dengan penyedia platform bagi meminta tindakan diambil apabila wajar.
Keputusan untuk menurunkan kandungan atau menggantung akaun lazimnya bergantung kepada beberapa faktor, termasuk sama ada kandungan itu melanggar polisi komuniti platform atau keperluan undang-undang yang berkaitan.
Mengapa ada kandungan kekal walaupun sudah dilaporkan?
Ramai pengguna menganggap setiap laporan akan menyebabkan sesuatu hantaran dipadam serta-merta.
Realitinya, platform media sosial menerima jutaan laporan setiap hari dan mempunyai garis panduan komuniti tersendiri. Kandungan yang dianggap menghina atau mengganggu oleh sesetengah pihak mungkin tidak semestinya memenuhi ambang pelanggaran polisi platform.
Dalam keadaan tertentu, jika kandungan melibatkan kesalahan di bawah undang-undang Malaysia, proses penguatkuasaan juga boleh melibatkan siasatan lanjut dan kerjasama antara SKMM, PDRM serta penyedia platform.
Bagaimana pula dengan akaun palsu?
Satu lagi salah faham yang sering timbul ialah anggapan bahawa identiti pemilik akaun palsu boleh diketahui hanya selepas laporan dibuat.
Sebenarnya, proses mengenal pasti individu di sebalik sesuatu akaun bergantung kepada pelbagai faktor, termasuk maklumat yang dimiliki oleh penyedia platform, lokasi pelayan, kerjasama rentas sempadan serta proses perundangan yang perlu dipatuhi.
Jika akaun tersebut menggunakan identiti palsu, VPN atau beroperasi dari luar negara, proses siasatan boleh menjadi lebih rumit dan mengambil masa lebih lama.
Cabaran sebenar ialah keseimbangan
Kes seperti yang didedahkan Amira Othman sekali lagi membuka perdebatan mengenai bagaimana Malaysia harus menangani buli siber dan penyalahgunaan akaun palsu.
Di satu pihak, mangsa mahukan tindakan lebih pantas bagi menghentikan penyebaran fitnah dan gangguan dalam talian. Di pihak lain, sebarang tindakan terhadap kandungan atau akaun juga perlu melalui proses yang menghormati undang-undang serta mengelakkan penyalahgunaan kuasa yang boleh menjejaskan kebebasan bersuara.
SKMM Ada Peranan Sendiri
Buli siber bukan sekadar isu media sosial, tetapi isu keselamatan dan kesejahteraan masyarakat. Namun, memahami bidang kuasa setiap pihak juga penting.
SKMM memainkan peranan dalam menerima aduan, membantu siasatan dan berhubung dengan platform digital, tetapi ia bukan pemilik Facebook, Instagram, TikTok atau X. Oleh itu, tidak semua laporan akan membawa kepada penutupan akaun atau pemadaman kandungan secara serta-merta.
Apa yang lebih penting ialah kerjasama antara pengguna, platform media sosial dan agensi penguat kuasa bagi memastikan ruang digital kekal selamat tanpa mengorbankan prinsip keadilan dan kebebasan bersuara.